Samsun İl Sağlık Müdürlüğü www.samsun.saglik.gov.tr

İÇERİK

Tanıtım

Kanser

Tedavi Yöntemleri

Kanser İstatistikleri

KETEM

Duyurular

İletişim

KANSER KONTROL BİRİMİ

Günümüzde kanser hastalığı halk sağlığını ciddi anlamda tehdit eden bir sorundur. Nedeni bilinmekte olan ölümlerin sıralanmasında kalp ve damar hastalıklarından sonra %22 ile ikinciliği almıştır. Kanser, öldürücü olmasının yanında bıraktığı sakatlıklar ve tedavisi için yüksek maliyetler gerektirdiğinden gerek ülke ekonomisinde gerekse iş gücünde ağır kayıplara sebep olmaktadır. Kanserle mücadelede en etkili yöntem kanser konusunda toplumu aydınlatmak ve toplum bilincinin gelişmesini sağlamaktır. Günümüzde bu amaca yönelik kanser eylem planları düzenlenmektedir. Tütün kontrolü, dengeli beslenme, fizik aktivite ve korunma odaklı kanser mücadele stratejileri oluşturulmaktadır

Erken tanı ile önlenebilir olan kanser yeryüzünde yılda 11 milyon insanı yakalamakta ve 7 milyonunun ölümüne neden olmaktadır. Kanser özellikle az ve orta gelir düzeyi olan ülkelerde daha ağır tablolar oluşturmaktadır. Bunun nedeni bu ülkelerde kanser hastalığının %80’inin ileri evredeyken teşhis edilmesi ve buna bağlı olarak da daha fazla vakaya ve ekonomik kayıplara neden olmasıdır. Her 5 kanserden 3’ü alt ve orta düzey gelire sahip ülkelerde oluşmaktadır. Günümüzde kanser hastalığından ölenlerin toplamı tüberküloz, AIDS ve sıtmadan ölenlerin toplamından daha fazla olması, kanserin toplum üzerindeki yıpratıcı etkisinin giderek artmasının göstergesidir. Bu durum dünya çapında ve ulusal düzeyde kanser kontrol politikalarına ihtiyaç duyulmasını beraberinde getirmiştir.

Toplumdaki yaşlı nüfusunun artışı, sigara tüketiminin hızlı yükselişi, yanlış beslenme ve bazı enfeksiyonlar kanserin de hızlı tırmanışını beraberinde sürüklemiştir. Kanser ölümlerinin %30’dan sorumlu olan sigaradır. Sigara kullanımının kansere neden olduğu artık kanıtlanmıştır. Bu o kadar açıktır ki, son 10 yılda tütün kontrolü yapılan ülkelerde kanser vakalarında %10’luk bir gerileme kaydedilmiştir.

Kanser hızlarının istatistik sonuçlarının elde edilebilmesi ve gerekli bilgilerin toplanabilmesi için bilimsel ve sistematik bir kanser kayıtçılığı faaliyeti yürütülmesi şarttır. Kanser kayıtçılığı kanserle mücadelenin ilk adımıdır. Ülkemizde uluslararası normlarda aktif kanser kayıtçılığı yapan sekiz il merkezi bulunmaktadır. İlimiz de Mayıs 2001 tarihinde kurulan Kanser Kayıt Merkezi de bunlardan biridir.

Yönetmelikte yapılan değişiklikle 2008 Haziran ayında tüm illerde Sağlık Müdürlükleri bünyesinde Kanser Kontrol Birimleri kurulmuştur. Müdürlüğümüz Kanser Kayıt Merkezi de bu tarihten itibaren Kanser Kontrol Birimi altında faaliyetlerine devam etmektedir.

KANSER KONTROL BİRİMİNİN KURULUŞ AMAÇLARI

• Her türlü veri kaynağını inceleyerek Samsun ve ilçelerinde ortaya çıkan kanser olguları hakkında bilgiler derlemek

• Samsun ilinde kanser türlerine ilişkin insidans hızlarını hesaplamak

• Beklenenden düşük ya da yüksek çıkan insidans hızlarını değerlendirerek bölgeye özgü kanser nedenleri hakkında yeni araştırmalara yol açacak tahminlerde bulunmak

• Bilimsel araştırmalar için veri tabanı oluşturmak

• Kanserin kontrolünü ve kanserden korunmayı sağlayacak projelere kaynak oluşturacak bulgular derlemek

• Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM) faaliyetlerinin koordinasyonunu sağlamak

KANSER

Kanser bir hücre hastalığıdır. Hücre, canlıların yapı taşıdır. Yapıları ve işlevleri birbirine benzeyen hücreler bir araya gelerek dokuları, dokular birleşerek organları ve sistemleri oluştururlar. Hücrenin ana özelliği bölünüp çoğalmasıdır. Bölünüp çoğalan hücreler vücuttan atılır.

Kanser normal yapısı değişmiş hücrelerin, kontrolsüz şekilde çevre dokulardan daha hızlı çoğalmasıyla oluşan bir hastalıktır. Vücudun tüm doku ve organlarında kanser gelişebilir. Kanserli hastalarda hücre, canlının zararına çoğalır. Organların işlevlerini yapmalarını engeller.

İki Çeşit Tümör Vardır :

1. Ortaya çıktıkları yerde kalan, etrafa ve uzak organlara yayılmayan tümörlere “iyi huylu tümörler

2. Ortaya çıktıkları bölgeden çevreye yayılan, kan ve lenf damarları ile uzak organlara giderek orada da hastalık yapan tümörlere de “kötü huylu tümörler veya kanser” denir.

Kanserin Nedenleri

• Sigara, alkol kullanımı

• Uzun süre güneş altında kalma

• Aşırı dozda röntgen ışınına maruz kalma

• Bazı kimyasal maddeler (katran, benzen, boya maddeler, asbest....)

• Bazı virüsler

• Hava kirliliği

• Radyasyona maruz kalma

• Kötü beslenme alışkanlığı

Kanserin Belirtileri

• Vücudun herhangi bir yerinde nedeni bilinmeyen şişkinlikler, sertlikler

• İyileşmeyen yaralar

• Vücudun çeşitli yerlerindeki benlerde ve siğillerde, renk ve büyüklük değişmeleri

• Durdurulamayan kanamalar

• Uzun süren ses kısıklığı

• Geçmeyen öksürük

• Nedeni anlaşılamayan ateş ye zayıflama

• Büyük abdest alışkanlıklarındaki değişikler

• Devamlı hazımsızlık veya yutkunma zorluğu

Kanserde Erken Tanı

• Kanserin ön belirtilerine karşı dikkatli olunuz

• Sık sık elle meme muayenesi yapınız

• Hanımlar! PAP testi (rahim ağzından hücre muayenesi) yaptırınız

• Şikayetiniz olmasa dahi, belirli aralıklarla sağlık kontrolünden geçiniz. Zamanında yapılan sağlık kontrolü ileri teşhis giderlerini azaltır.

• Doktorunuzun isteyeceği tüm tetkikleri mutlaka yaptırınız

Kanserden Korunma

• Güvenli su kullanınız

• Yeterli ve dengeli besleniniz (Taze ve yeterli miktarda meyve-sebze, süt ve süt ürünleri tüketiniz, hayvansal yağ tüketimini azaltınız)

• Yiyecekleri hazırlama ve saklama koşullarına dikkat ediniz

• Sigara ve tütün kullanmayınız

• Aşırı güneş altında korunmasız kalmayınız

• Alkollü içeceklerden kaçınınız

• Çalışılan iş yerini sağlık koşullarına uygun hale getiriniz, asbest, benzen, katran gibi kanser yapıcı maddelere karşı gerekli önlemlerin alınmasını sağlayınız

TEDAVİ

Kanser halk arasında tedavisi olmayan amansız bir hastalık olarak bilinmektedir. İnsanlar kanserin çaresiz bir hastalık olduğunu düşünerek bilimsel olmayan, gerçek tıbbi tedavinin gecikmesine yol açan ve oyalanıp zaman kaybına, hatta boş yere para harcanmasına neden olan yöntemleri tedavi olarak kullanma eğiliminde bile olabilirler. Oysa kanser, tedavisi mümkün bir hastalıktır. Kanser sadece tek bir hastalık değildir, değişik cinsleri vardır ve değişik organları tutabilir. Elbette kanserin bazı türlerinde tedavi güçtür, ancak birçok kanser türünde tedavi mümkündür. Kanser tedavisinde başarı kanserin cinsi, yaygınlığı ve tedavinin düzenliliğine bağlıdır.

Kanser tedavisinde kullanılan başlıca yöntemler cerrahi, radyoterapi, kemoterapi immünoterapidir. Birçok durumda hastalığın cinsi ve yaygınlığına göre bu yöntemler birlikte kullanılırlar. Bu yöntemler aşağıda verilmiştir.

Cerrahi

Bugün kanserden iyileşen hastaların büyük kısmında (%75–80) ilk tedavi olarak yerini korumaktadır. Cerrahi kanserde değişik amaçlarda kullanılmaktadır. Bunlar tanısal cerrahi, önleyici tedavi küratif (radikal) cerrahi, palyatif tedavidir.

Radyoterapi

Radyasyon tedavisi kanser tedavisinde X-ışınları, gamma ışınları, elektronlar gibi iyonize ışınların kullanılmasıdır. Bu ışınlar kanserli hücreyi tahrip ederek etki etmektedirler.

Kemoterapi

Kemoterapi kanserin ilaçla tedavisi demektedir. Kemoterapi sistemik bir tedavidir; sadece hastalığın başladığı yere değil, uzak bölgelere yayılmış olan, saptanmış veya saptanamayan tüm kanserli hücrelere etki eder. Bu amaçla kullanılan ilaçlar içerisinde çeşitli kimyasal maddeler, alkaloidler, antibiyotikler ve bazı hormonlar vardır.

Kemoterapide kullanılan ilaçlar kanserli hücrelerin çoğalmalarını durdurmakta ve yok etmektedir. Ancak bu ilaçlar vücuttaki normal hücrelere de etki edebilir ve ciddi yan etkilere yol açabilir. Bu nedenle ancak bu konuda eğitim görmüş onkologlarca ve uzman hastanelerce kullanılmalıdırlar. Hastalar veya hasta sahiplerinin bu ilaçlar iyi geldi diyerek kendi kendilerine yaptırtmaları ya da bu ilaç yaramıyor diyerek ilaçlarını kullanmamaları sık yapılan hatalardır.

Tüm tedavilerin başarılması büyük ölçüde insan ilişkilerine bağlıdır. Tedavi uzun süreli ve zahmetli bir tedavidir. Hastalar tedavileri tamamlanıp iyileşeler bile kontrol muayeneleri devam etmek zorundadır. Tıpta tüm tedavilerin başarısı düzenli uygulanmasına bağlıdır.

Diğer Tedavi Yöntemleri

İmmünoterapi

Vücudun bağışıklık sistemini uyarmanın kanser tedavisinde etkili olabileceği yolunda kanıtlar vardır. Bağışıklık sistemini bozan çeşitli hastalıklarda daha sık kanser görülmesi de immünoterapinin etkili olacağını düşündürmektedir. Bu amaçla BCG aşısı gibi bağışıklık sistemini uyaranlar, interlökin, interferon gibi biyolojik moleküller kullanılmaktadır.

Hormon Tedavisi

Hormona bağımlı olarak gelişen bazı tümörlerde örneğin meme ve prostat kanseri gibi kanserlerde özel bazı hormonlar tedavi amacı ile kullanılmaktadır.

Lazer Tedavisi

Tıpta henüz yaygın olarak kullanılmaya başlanmamıştır. Ancak bazı durumlarda beyin tümörlerinde, gırtlak kanserlerinde yararlı olabilmektedir.

KANSER ERKEN TEŞHİS, TARAMA VE EĞİTİM MERKEZİ (KETEM)

Sağlık Bakanlığımızca toplumun Kanser konusunda farkındalığını eğitim yoluyla arttırmak, Kanser de erken teşhis ve taramayı yaygınlaştırmak, Kanser kontrolünde yeni modeller oluşturmak, önlenebilir kanserleri toplumdan yok etmek, taranabilir kanserlerin mortalitesini azaltmak amacıyla, 2005 yılından itibaren illerde Devlet Hastanelerine entegre Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) kurulmasına başlanmıştır. Bu çerçevede İlimizde de Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma Hastanesi bünyesinde kurulan KETEM 2008 yılı Şubat ayında faaliyetine başlamıştır. Merkezce kadınlarda meme ve serviks (rahim ağzı) kanseri toplum tabanlı taraması başlatılmış olup, ulusal standartlar çerçevesinde davetiye usulü ile hedef gruptaki vatandaşlar tarama için çağrılmaktadır. Ayrıca randevu almak şartıyla kişisel başvurular da kabul edilmektedir (Randevu için tel: 230 03 25).

ULUSAL KANSER TARAMA STANDARTLARI bilgilerini görüntülemek için buraya tıklayınız.

Ulusal Kanser Tarama Programlarından Hangi Kanser Tarama Programına dahil olmalısınız ?

20-35 yaş aralığında Bayanlar;

Meme Kanseri

Meme Kanseri için her ay adet tarihlerinden 7 gün sonra veya her ayın belirli bir günü periyodik olarak Kendi Kendine Meme Muayenesi yapmalıdırlar. Yılda bir hekim tarafından meme muayenesi yaptırmalıdırlar.

35-49 yaş aralığında Bayanlar;

Meme Kanseri

Serviks (Rahim Ağzı) Kanseri

Serviks (Rahim Ağzı) kanseri için serviks smear testi yaptırmalı ve 5 yılda bir bu testi tekrar ettirmelidirler.

50-65 yaş aralığında Bayanlar;

Meme Kanseri

Meme Kanseri için her ayın belirli bir günü periyodik olarak Kendi Kendine Meme Muayenesi yapmalıdırlar. Yılda bir hekim tarafından meme muayenesi yaptırmalıdırlar. 2 yılda bir mamografi çektirmelidirler.

Serviks (Rahim Ağzı) Kanseri

Serviks (Rahim Ağzı) kanseri için serviks smear testi yaptırmalı ve 5 yılda bir bu testi tekrar ettirmelidirler. Bu yaş aralığında son iki smear testi negatif çıkan bayanlar serviks kanseri tarama programından çıkartılırlar.

Kolorektal Kanserler

Kolorektal Kanserler için gaitada gizli kan testi yaptırmalı her yıl bu testi tekrar ettirmelidir. Her 10 yılda bir kolonoskopi yapılmalıdır.

65-70 yaş aralığında Bayanlar;

Meme Kanseri

Meme Kanseri için her ayın belirli bir günü periyodik olarak Kendi Kendine Meme Muayenesi yapmalıdırlar. 2 yılda bir hekim tarafından meme muayenesi yaptırmalıdırlar. 2 yılda bir mamografi çektirmelidirler.

Kolorektal Kanserler

Kolorektal Kanserler için gaitada gizli kan testi yaptırmalı her yıl bu testi tekrar ettirmelidir. Son iki testi negatif çıkan bayanlar programdan çıkarılır. Her 10 yılda bir kolonoskopi yapılmalıdır.

50-70 yaş aralığında Erkekler;

Kolorektal Kanserler

Kolorektal Kanserler için gaitada gizli kan testi yaptırmalı her yıl bu testi tekrar ettirmelidir. Son iki testi negatif çıkan erkekler programdan çıkarılır. Her 10 yılda bir kolonoskopi yapılmalıdır.